Kunstpuzzel

21/09/2013

Ik ben in mijn atelier in Ibrahimpaşa hard aan het werk voor een solo-expositie in Ankara in februari 2014.

Al jaren werk ik aan een serie over de Hettieten in Turkije. De Hettitische volkeren zijn een van de vroegste en weinige volkeren waarvan zoveel rotsreliëfs, inscripties en beelden bewaard zijn gebleven. Ook hadden ze archieven vol contracten geschreven op kleitabletten. Dit maakt de Hettieten uniek en voor mij een inspiratiebron in beelden.
Ik maak frottages (een directe afdruk van de reliefs op een ondergrond van doek met grafietstift) van de hiëroglifische rotsinscripties en gebruik bepaalde details uit de talloze afbeeldingen in mijn vrije werk. De serie werken die hieruit is ontstaan geeft een sferisch beeld van de Hettitische inscripties gcombineerd met mijn persoonlijke symbolentaal.

De grootste frottage die ik heb gemaakt voor deze expositie is van Topada, een rots met inscriptie van 4 – 5 meter vlakbij Ağıllı, een dorpje-van-niets op een afstand van 60 km van waar ik woon.

De Topada steen

De eerste test-frottages op de Topada steen

Vroeger, 800 jaar voor Christus, is daar strijd geleverd tussen koning Wasusarma van het Tabal Koninkrijk en de opstandige stadsstaat Parzuta. Dit was blijbaar een belangrijk wapenfeit en reden voor de koning om een van de langste strijdverslagen voor de eeuwigheid te bewaren in steen. Waarom er gestreden werd, wordt niet vermeld, maar wel dat de koning de grootste en sterkste is en veel support kreeg van koningen uit oost, west en zuid en daarmee zijn gelijk had (..) en dus won.

Meer informatie over de TOPADA rotsinscriptie

Kunst is soms puzzelen en archeologie ook.

Ik heb via Theo P.J. van den Hout “Professor of Hittite and Anatolian Languages, The Oriental Institute University of Chicago” een transliteratie van de hiëroglifische rotsinscriptie door J.D. Hawkins kunnen bemachtigen.

Deze tekst bracht me een stuk verder in de duiding van wat ik zag en de rots ging leven. Maar niet alles werd ontsluierd en dat is wat het project boeiend voor me maak. Het gaat mij om de overblijfselen van dat, wat ooit belangrijk was en blijkbaar manifest moest worden uitgebeeld om het nooit meer te kunnen én mogen vergeten.
Met welk doel en voor wie is het dan gemaakt?, vraag ik me dan af. En heeft beeldende kunst ook die pretentie?

Als beeldend kunstenaar hoef je niet exact te werken, tenzij je iets ‘beweert’.
Ik beweer echter niets, ik maak slechts een kunstwerkenserie met een eigen transliteraire interpretatie die iedereen vervolgens ook weer op eigen wijze mag interpreteren. Er is één absoluut doel: het moet goed werk zijn, dus werk met samenhang.
Ik ben, samen met mijn mede-exposant Paul Broekman op de volgende titel gekomen voor onze expositie: STILLE GETUIGEN / SILENT WITNESSES / SESSİZ TANIKLARI.
Zijn we niet, zolang ons collectieve geheugen ons informeert, altijd bezig met de mensheid te organiseren en te begrijpen? Dat laatste is lastig, maar aan het organiseren nemen we allemaal op eigen wijze deel.
De frottage die ik van de Topada steen heb gemaakt is een afdruk van een bericht uit een ver verleden, welke ik verder bewerk en opnieuw doorgeef.

Frottage met kunstenaar

De kunstenaar

Niets zonder moeite...

Niets zonder moeite…

De constructie

De constructie

topada2

Dit beeld wil ik gaan gebruiken om berichten door te geven van recentere gebeurtenissen in Turkije die iconen hebben nagelaten. Te weten:
– De Turks-(Grieks)Macedonische uitwisseling begin 20e eeuw, ‘nagekeken’ door de, door de Turks-Grieken zelf-uitgestoken ogen van hun Griekse heiligen in de rotskerken van Cappadocië,
– Atatürk’s halve democratische republiek die de laatste decennia vooral nog teert op zijn versleten icoon,
– De zeer recente Gezipark-protesten in Istanbul tegen de Islamisering van Turkije en de strijd voor een echte democratie.

Bij het ontwikkelen van kunstwerken is het creëren het belangrijkste omdat concept en beeld daar samenvallen. Dan pas blijkt of het beeld wel of niet geslaagd is in zijn samenhang. Theoretiseren kan uiteraard, maar niet al te veel en te lang want je verliest de theorieën toch in het gemaakte beeld, tenzij je er een tekstbordje met uitleg bij wilt plaatsen. Het beeld moet voor zichzelf spreken.
Ik ben nu op het punt beland dat ik weet hoe ik mijn gigantische frottage van de Topada steen van bepaalde beeldmerken ga voorzien, die een excerpt zijn van de woeligheden van de laatste honderd jaar Turkse geschiedenis: de eeuw van de veranderingen.
Het beoogt geen politieke stellingname te zijn maar een uitspraak zonder oordeel, een observatie. Het gaat over de genoteerde emotie naar aanleiding een bepaalde historische gebeurtenis, die op een gegeven moment niet meer gevoeld kan worden behalve gerelateerd aan een actuele gebeurtenis.

Gemengde techniek met frottage

Gemengde techniek met frottage

Detail

Detail

En zo zijn de beelden van STILLE GETUIGEN de doorgeefluiken van gebeurtenissen uit het verleden, te lezen en te zien door de kijker middels zijn/haar aanwezige kennis en het vermogen om te kunnen interpreteren en dus emotioneel te ervaren.

De expositie wordt gehouden in galerie Kara in Ankara. Deze galerie is de galerie van de subgemeente Çankaya en het persoonlijke kunstkindje van de linkse burgemeester Bülent Tanık (CHP).
De recente politieke gebeurtenissen in Istanbul en de protesten die erop volgden in alle grote steden in Turkije hebben de politiek op z’n kop gezet en een heldere blik gegeven op de huidige ‘democratie’. Ik hoop niet dat door de lokale verkiezingen van maart 2014 deze burgemeester met zijn goede kunstinitiatieven in een klap van de kaart geveegd wordt.

Als dát gebeurt, is dit een van de laatste tentoonstellingen in galerie Kara en valt dan samen met zijn eigen tentoonstellingsonderwerp. De vraag is of de puzzel dan is opgelost…

Atelier met de werken in wording

Atelier met de werken in wording

Advertenties

zonnebloem
Vanaf nu kan iedereen lid worden van de ‘ARFAN our donkey’ fangroep in facebook >>>klik hier<<< . Iemand suggereerde het de ‘ArFANpage’ te noemen en dat is het natuurlijk ook. In het half jaar dat Arfan nu bij ons is hebben we zo veel van over hem geschreven, gefotografeerd en gefilmd dat een fangroep op zijn plek is. Ook is er immense belangstelling van anderen voor deze ‘laatste ezel’ van Cappadocië.
Wellicht dat we in de toekomst nog eens een vriendin voor hem aanschaffen. Maar dan zullen we ook wat fondsen voor hem moeten werven. Dit is uiteraard mogelijk via de stichting Babayan Cultuurhuis, zeker als Arfan door de kunstenaars in hun kunstprojecten betrokken gaat worden.
DE ARFAN FANGROEP

Wordt Arfan dik?

Wordt Arfan dik?

Kerst is geweest en kalmpjes voorbij gegaan. Niets gevierd en weinig gedaan. Een keer extra getoost samen en wat lekkers voor onszelf en de beestjes klaargemaakt. Op kerstnacht ontzettend gelachen met Arfan die dol is op walnoten en aanviel op elke gekraakte noot in mijn hand. We zaten een stukje voorbij ons huis in zijn stalletje met een kelim als deur en een glas wijn erbij.

Arfan is dol op walnoten

Arfan is dol op walnoten


De architect, onze buurman moet ons lachen gehoord hebben en zich hebben afgevraagd wat we uitspookten. Turkse mannen zitten nou eenmaal niet ’s nachts uren bij ezels in stalletjes een nootje te kraken. Enfin, de volgende dag vertrok hij naar Ankara, de vriesnachten lieten zijn elektriciteitsmeter te snel draaien, zei hij, hij stookt geen kolen zoals wij. Er zijn vanaf nu gedurende de winter geen buren meer in ons benedendorp!

Elke jaar begin april starten we het CultuurHuis Babayan op, om vervolgens non-stop door te gaan tot eind november en soms half december. Non-stop betekent gasten en kunstenaars hosten, informeren en verantwoordelijk voor ze zijn. Tot dit jaar aten we elke avond Paul’s diners met de gasten mee, dat was naast eten ook werk dus vermoeiend. Dat hebben we dit jaar afgeschaft we eten nu privé. P kookt minder en mensen moeten van te voren opgeven als ze bij ons willen dineren en dat kan vier avonden in de week. Omdat er een restaurant is in het dorp is men niet meer afhankelijk van onze diners. Een keer per week houden we de kunstenaarsmaaltijd. Dat vinden we belangrijk voor ontmoeting, uitwisseling, projectpresentatie en het tonen van documentaires.
We zijn elke dag beschikbaar, en van half 8 ’s ochtends tot 6 uur ’s avonds in touw (en als P kookt langer…). Op zondag zijn we vrij en gaan soms op pad, maar we blijven altijd bereikbaar. We struinen dan de nabije omgeving af en gaan ook naar andere plekken zoals Gökçetoprak (Grieks en Hettitisch), Topada Ağılı (Hettitisch), de Çat vallei (duiventillen) de yayla’s (zomerweiden) van Erçiyes Dağı, onze vulkaan (ga naar fotoalbum) en de kust van Silifke (Romeins).

Frottage op de Hettitische TOPADA steen

Frottage op de Hettitische TOPADA steen


Ik ging jaarlijks ook af en toe kort naar Nederland voor mijn moeder, P bleef in Turkije. De dagen zonder gasten, tussendoor in het seizoen, zijn zeldzaam. Ik heb het dus over negen maanden non-stop present zijn…

Om niemand om je heen te hebben die opkijkt en ‘iets’ wil vragen als je toevallig langsloopt in je eigen huis, is een luxe. Als je haar niet goed zit, of je bril scheef, je blouse vies is, als je zelf ongewassen bent of iets raars doet… geeft niets. We schuifelen en scharrelen onbevangen rond. Privé, eindelijk! Dan zou je denken: alle tijd om dit, dat, zus, zo te doen. Nee hoor, de tijd vliegt om, dingen blijven liggen, en er ligt ook nog een lange To Do lijst naast mijn computer. Vandaag weer niets afgestreept, want de waterman die erop staat was onbereikbaar (druk van de waterinstallatie te laag). En naast uitslapen heb ik verder alleen in de warme (!) decemberzon gezeten en gekeken naar Arfan die ook in het zonnetje aan zijn lange lijn rondlummelt en links en rechts verse grasjes graast.

Ontbijt in de eind december zon

Ontbijt in de eind december zon


Gisteren een fantastische wandeling gemaakt naar de Üzengi vallei richting Mustafapaşa. Wandelen is goed voor de moreel, merk ik. Waar je over piekert, wordt vervangen door Genieten. En door verbazing over het warme decemberweer, de prachtige uitzichten en het besef onbeperkt kunnen wandelen door zoveel bijzonders, gewoon vanuit je huis.
We struinen door maffe valleien en de ezel loopt gezellig mee, plast door water waar wij overheen springen en trekt mij omhoog waar het te steil wordt. Sinds we de ezel hebben ben ik minder moe na lange wandelingen.
In de Üzengi vallei achter ons huis

In de Üzengi vallei achter ons huis


Ik voel me niet heel moe maar wel vol. En dat volle vat wordt langzaam leger in deze rustperiode. Ik kan nog niet naar het atelier om te werken. Dit staat niet op de To Do lijst omdat het sowieso altijd door mijn hoofd speelt (kunstkop). Door het urgente vertrek naar Nederland een maand geleden vanwege mijn moeders overlijden, is het atelier in de opslagstand: vol planten en potten, en de atelierspullen staan in een hoek gedrukt met lappen eroverheen. We wisten tenslotte niet of het zou gaan vriezen in de tussentijd en buurvrouw Mediha komt er om de katten eten te geven.
Dat moet ik dus wel eerst doen: het atelier gangbaar maken. Hmmm, dat is een To Do… (zet ‘m nu op het lijstje). Er is namelijk nog steeds ons plan om te exposeren in het Kunst & CultuurCentrum van Nevşehir. P en ik hebben de toezegging, maar het werk is nog niet af. Gedurende het art-residencyseizoen komen we al helemaal niet toe aan eigen kunstwerken.

‘Niets doen’ is dus een relatieve toestand, maar de tussenmomentjes waarin het een feit is, zijn van grote waarde.

.

Sommige zaken behoeven geen woorden.
Alhoewel de catalogus -‘Memento Mori’- van Lisa MacLean, kunstenaar en fotograaf uit Canada, in het Engels is geschreven, is het een mooi toegankelijk verslag van een afgeronde kunstenaars residentie in maart 2009 in het Babayan CultuurHuis, Turkije.

Enjoy!!

DSC00189
Newroz Burning – installatie

DSC00482
‘Memento Mori’ – installatie

De ene kunstenaar ging en de andere kwam, met een overlapping van drie dagen.
Lisa MacLean is een maand geweest en Marina Carvalho uit Portugal blijft twee maanden. De beeldhouwer wisselt de fotograaf af.

Het opstarten van een art-residency is niet altijd een eenvoudige klus. Via het aanmeldformulier en de fotodocumentatie kennen we hun oeuvre en de techniek die ze gebruiken. Ook sturen ze een projectplan mee. Over de breedte genomen krijgen we kwalitatieve aanmeldingen en zelden wordt er iemand afgewezen op grond van het werk.
Een belangrijk aspect van het project is de haalbaarheid ervan binnen de context van onze residentie Babayan CultuurHuis. De zelfstandigheid en inventiviteit van de kunstenaar in deze rurale omgeving spelen een belangrijke rol, en hoe hij of zij zich tot het dorp en de Turkse cultuur verhoudt. En dat laatste is ook nog eens omkeerbaar…
‘Community-based art’ is daarmee een belangrijk uitgangspunt voor onze residentie, want elke kunstenaar verhoudt zich tot het dorp met het werk, tenzij iemand een maand lang binnen de dikke muren van ons gebouw blijft.
En daar zitten wij, als art residentie tussen met vertalen, uitleggen en soms bemiddelen.

Vooral de kunstenaars die naarbuiten tredende projecten hebben, meestal in situ kunst van beeldhouwers en installatiemakers, krijgen altijd met het dorp te maken. De mensen zijn nieuwsgierig, maar weten niets van moderne kunst omdat het niet tot hun dagelijkse ‘boeren’ ervaringswereld hoort. Wij leggen dan het een en ander uit.

Marina hakt in hout, het liefst in grote stammen en stronken van dode bomen, nog verankerd in de grond. Ze wekt die bomen weer tot leven door er abstracte vorm aan te geven en het aanbrengen van kleurrijke vlakken. Marina’s website.
Toen ze bij aankomst over haar balkon naar beneden de vallei inkeek, zag ze die enorme en uitnodigende stronk van een al 10 jaar dode populier, wachtend op haar hak- en schilderwerk. Inmiddels is ze aan de slag, omringd door kinderen en videonemende dorpelingen.

Net die dag had ik via de mail gehoord, dat er weer voortgang zat in het op handenstaande ecologische afvalwaterproject in ons dorp. Ibrahimpaşa heeft nog een open rioolsysteem: het afvalwater valt zo de valleien in en vindt zijn weg…
Dit artificiële rietland is een proefproject in Turkije geïnitieerd door het NIHAnkara (Nederlands Instituut voor Hoger Onderwijs in Ankara) in samenwerking met het Babayan CultuurHuis en gesponsord door Coca-Cola en UNDP. Het zou nu al in de uitvoeringsfase moeten zitten, maar papierwerk neemt tijd in Turkije.

De stronk van Marina staat toevallig aan de rand van het land wat aangekocht wordt voor het rietland, dus ze kreeg meteen toestemming om er te werken. Haar eerste hakgeluiden ervoeren wij als het startsein voor het ecologische afvalwaterproject.
En zo vallen de puzzelstukken in elkaar.

Marina Carvalho bij haar stronk, omringd door dorpskinderen

Marina Carvalho bij haar stronk, omringd door dorpskinderen

Marina Carvalho beeldhouwt een boom...

Marina Carvalho beeldhouwt een boom...

Lisa MacLean projecteert haar werk in een grot

Lisa MacLean projecteert haar werk in een grot

Installatie van Lisa MacLean

Installatie van Lisa MacLean

Gisteren bezocht ik Almut, een kleurrijke kunstenares met een huis en atelier in Uçhisar.
We hebben bedacht dat we gezamelijk ‘theaterdiners’ gaan organiseren deze zomer: een combinatie van eten, kunst en theater. Bijvoorbeeld een stuk met een prikkelende inhoud vereist pittig eten en scherpe kunst; en een stuk met een bloederige inhoud… enfin, het lijkt me duidelijk. En het liefst de locale bewoners erbij betrekken, want die kennen de gekste verhalen uit eerste of tweede hand.

Almut is regisseur, Paul kookt fantastisch en kunstenaars zijn we alle drie. We stelden ons de meest vreemde settings voor: gasten die in verlaten grotten aan een tafeltje hun heerlijke diner geserveerd krijgen, gelardeerd met toneelspel en een decor van sculpturen, geluid en geur, met een ‘toets’ van absurdisme…
Kortom een op-en-top kunstervaring in hartje Cappadocië!

Lisa MacLean, onze kunstenaar in residence was mee en maakte wat foto’s terwijl we aspecten van het concept de revue lieten passeren. En om in de stemming te raken en te begrijpen welke sfeer Almut wil oproepen tijdens deze theaterdiners, vertelde ze ter inspiratie wat haar recentelijk ter ore was gekomen.

Een Turkse kennis van Almut in Cappadocië was stevig aan de drank. Zijn vrouw protesteerde hier voortdurend tegen en uit ergernis pakte de man een oud pistool uit zijn verzameling. In de veronderstelling dat er geen kogels in zaten, zette hij het als morbide grap tegen zijn hoofd met de woorden: “Als je niet ophoudt met je gezeur, knal ik mn kop eraf.” En hij voegde daad bij woord, want er bleek toch nog een kogel in te zitten…
Het stoffelijk overschot is naar Kayseri gebracht waar het in de koelcel van het lijkenhuis wachtte op de hele familie om afscheid te nemen. Na vier dagen kwam er een broer van ver en legde in opperst verdriet en met tranen in de ogen zijn hoofd op de borst van de overledene. Tot zijn schrik hoorde hij het hart kloppen.
Hij schreeuwde om hulp en na wat onderzoek bleek de ‘man zonder hersenpan’  inderdaad nog te leven en werd met spoed naar het ziekenhuis overgebracht. Hier heeft hij op de intensive care nog vier dagen geleefd tot een echte dood werd geconstateerd.

Ik denk dat nu wel duidelijk is wat de aard is van de verhalen waar Almut vorm aan wil geven middels eten, kunst en spel.

U bent van harte uitgenodigd!

Almut en ik

Almut en ik

Almut's theaterdiner impressie

Almut's theaterdiner impressie

Almut's theaterdiner impressie

Almut's theaterdiner impressie