Mediha en haar man en schoonmoeder, van hogerop in het straatje, hebben een ezeltje.
Een échte werkezel.
Het kleine en sterke dier zwoegt in de zomer met de familie en staat in de winter stil. Hij tilt zware lasten van en naar de diverse velden. Mest, water en plantjes gaan erheen op de ezelrug met Mediha erbovenop. De oogst komt wat later in het jaar wekelijks terug: tomaten, uien, druiven, grote pompoenen en helemaal aan het eind: hout.
In de winter heeft de ezel niets te doen en staat maanden achtereen alleen in een donkere grot te wachten op… wat?… tja…

Ondertussen groeien de hoefjes door, want het dier wordt niet ‘uitgelaten’, ze slijten dus niet. Zo bang als men zelf is om ziek te worden en daarom drie koude sneeuwmaanden binnenblijft bij de hete kachel, zo behandelt men ook het vee.
Ik weet beter: een beetje frisse lucht kan geen kwaad en zeker de spieren, die gewend zijn om te werken, moeten dagelijks in beweging worden gebracht… Maar nee, een passieve winterperiode is het lot van mens en dier hier in de regio. Waarschijnlijk gaat het al eeuwen zo.

Als de ezel in het voorjaar stram tevoorschijn komt uit zijn ‘oubliëtte’ (denkend aan het prozadebuut van Simon Vestdijk, is dat mijn gevoel over het ezelbestaan), staat ie op ver doorgegroeide sloffen en doorgezakte enkels te wennen aan het licht en zijn relatieve vrijheid.

Twee keer in het voorjaar komt de hoefsmid uit een ander dorp met een kar vol uitrusting om al die doorgegroeide ezelhoefjes te kappen en met ijzertjes te beslaan. Vroeger was dat eens per week omdat iedereen een ezel had, nu veel minder omdat de meesten tractors en auto’s hebben. Alleen de allerarmsten hebben nog een ezel.
En daarin heb je de onderlaag die zelfs het kappen niet zonder moeite kunnen betalen en de hoefsmid soms verstek moeten laten gaan… Ondertussen werkt het ezeltje door.

Laatst was Mediha haar ezel hoog aan het opladen en ik zag de doorgegroeide hoeven. Dat ging me te ver en ik ben op haar afgestapt. Ze zei, dat ze er zelf niet op zou gaan zitten. Wat moet ze anders… het was duidelijk een patstelling. Ik heb haar wat geld gegeven en gelukkig was de ezel een week later beslagen.

Nu stalt ze haar ezel blij naast ons huis: “Leuk voor je gasten om naar te kijken” was haar opmerking, en gelijk heeft ze. Ezels zijn lieve dieren, zeker die van haar. Ik heb meteen een dankbare portretserie van hem gemaakt: >hier volledig te zien<

Mediha's ezel op het oude dorpsplein

Mediha's ezel op het oude dorpsplein


Mediha's ezeltje

Mediha's ezeltje


Pas gekapte hoefjes

Pas gekapte hoefjes

Advertenties

Ons dorp Ibrahimpaşa heeft een boven- en benedendorp met een aparte historie. Het benedendorp is het het oude Babayan en is het historische Armeense en/of Griekse deel.
Alle huizen zijn in valleiwanden gehakt en bestaan uit grotten en aangebouwde tufstenen constructies met prachtige steendecoraties. Ze hebben aarden daken met gras erop en zijn groot: vijftien tot twintig ruimtes en een binnenplaats. Aangetrouwde families woonden er bij elkaar (de sülale) en hadden een economische verbondenheid en afhankelijkheid, die ze sterk en autonoom maakte in de zware klimatologische en geïsoleerde omstandigheid van het dorp en de Anatolische Hoogvlakte (zomer +40, winter -20).

De binnenplaats van het boerencomplex vormt het centrale deel en eromheen liggen de grotten en kamers. De grotten waren veelal de stallen, opslag en de keuken, een minifabriekje voor kaas, brood, inmaak en ander dagelijks voedsel.
De mensen leefden met de dieren want dieren geven gratis warmte en er kwamen toen geen kolen naar het dorp en hout was schaars. Cappadocië is steppegebied met aangeplante fruitbomen en druiven. De grootste grot met de tandir (steenoven) in de vloer was het absolute centrale punt van het huis waar de voedselbereiding plaatsvond op een warm vuur, en daar speelde zich het hele jaar het sociale leven af.

Het bovendorp is nieuw(er). Nadat de auto zijn intrede had gedaan, trokken ondernemende Babayanners het dorp uit en raakten hierdoor in goede doen. Ze verdienden met vervoer en handel in Turkije, maar reden ook op Syrië en Irak. Met die inkomsten bouwden ze hogerop langs de nieuwe dorpsweg betonnen huizen met grote voorraadschuren onder het huis en een parkeerplaats voor de truck. De armere gezinnen bleven beneden wonen en waren alleen te bereiken met de ezel of te voet. Zij bleven wie ze waren: keuterboertjes.

Ibrahimpaşa / Babayan

Ibrahimpaşa / Babayan


Het ‘nieuwe’ plein heette vroeger de ‘Harman’, de dorsvloer, en was het vrouwen-werkterrein waar de oogsten werden verwerkt tot voedsel. Erboven waren geen huizen meer. En een weg was er toen ook nog niet.
Tegenwoordig is het het centrum van het dorp en tot hier kunnen de auto’s komen via de asfaltweg om er te parkeren. Soms worden er gasten van ons opgehaald met de taxi en dan zeg ik dat ze op de Harman staan te wachten. De Turk glimlacht dan om het feit dat ik het ouderwetse woord ‘Harman’ gebruik, maar weet precies wat ik bedoel…
Paul zittend met de mannen op de vroegere 'Harman'

Paul zittend met de mannen op de vroegere 'Harman'


In het benedendeel van Babayan staat ons huis aan het oude dorpsplein dat toen ‘Toplantı Yeri’ heette, samen met de kleine kerk met beltoren (en later moskee), de dorpsbron met wasplaats en een openbaar toilet. Het was de openbare vergaderplek voor de mannen om te zitten en te praten over voornamelijk het geloof, de oogst, en de huwelijken. Het pleintje is nu leeg.
De vrouwen waren boven aan het werk op de ‘Harman’, en de mannen zaten te vergaderen op de ‘Toplantı Yeri’.
De 'Toplantı Yeri' naast ons huis in Babayan

De 'Toplantı Yeri' naast ons huis in Babayan


En eigenlijk is dat nog niets veranderd, behalve dat met de dorpse verschuiving naar boven de mannen tegenwoordig op de oude ‘Harman’ thee zitten te drinken en er hun ‘Toplantı Yeri’ van hebben gemaakt. De vrouwen werken gestaag door…
Dorpsvrouwen aan het werk...

Dorpsvrouwen aan het werk

Paul jarig

19/04/2009

gefeliciteerd!! (hou van je)

Ibrahimpaşa is de Turkse naam van het dorp waar ik woon, de vorige officiële dorpsnaam was Babayan. Men is er niet uit of het dorp van oorsprong Grieks of Armeens is, maar alle dorpelingen noemen zich nog Babayan’er… en wij ook: “Babayanlıyız” (wij zijn van Babayan). De Ottomaanse GrootVizier Ibrahim Pasha (Damat Ibrahim Pasha 1662-1730) heeft het drinkwater uit de bron vanuit Kavak, een belendend dorp, naar ons dorp toe geleid via natuurlijke ondergrondse kanalen. De dorpsbewoners waren hem zo dankbaar hiervoor dat ze het water Vizierwater (Turks: ‘Vizirsu’) hebben gedoopt en het dorp naar hem: Ibrahimpaşa.
Hij was ook degene die de provinciehoofdstad Nevşehir van veertien huizen tot grote stad heeft getransformeerd.
Een man met visie.

De pasha kennen wij uit Duizend-En-Een-Nacht en andere sprookjes. Zulk soort namen als Sultan, Sheherazade, Harem, Ali Baba (Vader Ali, maar ook de naam van een mafiahoofd) klinken spannend en exotisch, en stammen uit romantische tijden waarin gesluierde vrouwen nog begerenswaardig waren en zich onbekommerd lieten schaken door prinsen (pasha’s) op witte paarden, om in opperst geluk samen te verdwijnen in een volle maan aan de horizon…
De Pasha is dik en rijk, regeert een volk(je) heeft een paleis en een hof, heeft ook een grote mannelijke Ottomaanse snor en verder alles wat zijn hartje begeert. Kortom een echte sprookjesvorst en hij neemt het ervan.

Gisteren waren we met Ibrahim, een dorpsgenoot, in de gereedschapswinkel. Voor een boormachine. Hij is een goede vriend van ons en de zoon van Mehmet Ali de antiekhandelaar (antiekscharrelaar). We werken al jaren samen met dit gezin en ik ken Ibrahim van jongs af aan. Al het ‘antiek’ in ons huis is afkomstig van Mehmet Ali zijn struinerijen in de omgeving. En Ibrahim helpt ons met de doorlopende kluswerkzaamheden. En gisteren dus met de aankoop van een boor. We rekenden af en het gesprek kwam op zijn naam en ik maakte een grapje dat hij onze (Ibrahim) pasha is. Hij draaide half lachend en half schaamtevol weg, té veel eer… en bedankte me serieus: “teşekkür ederim”.

Ibrahim is onze huidige pasha dus niet, hij is te nederig om deze titel aan te nemen. Maar wie dan wel?
(Wordt vervolgd…)

Mehmet Ali, antiekhandelaar en vader van Ibrahim

Mehmet Ali, antiekhandelaar en vader van Ibrahim


Grootvizier (pasha) Ibrahim

Grootvizier (pasha) Ibrahim


Paul de Pasha van Ibrahimpaşa?

Paul de Pasha van Ibrahimpasa?

Op de Anatolische Hoogvlakte wordt je omringd door beesten. Van gewone: vrije vogels en insecten, tot meer specifieke, zoals ezels, geiten en schapen met een escorte van grote herdershonden (Kangals). Ook zijn er kettinghonden en zwerfkatten. En hele gewone dieren: onze huiskatten, die we voor de lol hebben.
Een dierenarts is er vooral voor de grote dieren die voor de boeren het inkomen verzorgen, door melk, vlees, arbeid of handel. En daar is de praktijk op ingericht. Een kat die een medicijn moet hebben en gewogen wordt, gaat in een plastic zak aan de vleeshaak met een tegengewicht eraan.

Laatst was Keesje, de jongste kat goed ziek. Een bacteriële infectie. Hij kotste zich de maag uit het lijf en na twee dagen zijn we met hem naar de ‘vee’arts gegaan. Hij kreeg vier injecties: antibioticum, een infuus, een antibraakmiddel en vitamines. Dit hebben we drie dagen gedaan en daarna zijn we op de pillen overgestapt en het vloeibaar dwangvoeren thuis.
En hij heeft nu, na acht dagen, nog geen appetijt vanwege de antibioticum, vandaar dat we hem nog met de spuit te eten geven. Maar de dierenarts heeft het goed gedaan! Keesje is bijna beter, maar erg mager.

Als we bij de dierenarts in Ürgüp zijn geweest betalen we netjes de rekening direkt na het consult. Drie keer een injectiesessie en een zak vol pillen kostte ons 25 € (en een dankbare fles rakı, omdat ie Keesje gered heeft…).
De boeren betalen niet meteen, maar veelal een half jaar later. Ze hebben geen geld, alles gaat op de pof. Pas als er geslacht, geoogst en gehandeld kan worden, wordt er betaald. Het bleke meisje wat we bij de dierenarts tegenkomen wordt nauwelijks betaald voor het bijhouden van de administratie van alle niet-betalende klanten van de dierenarts verdeeld over de hele regio. Het meisje doet dit met veel plezier, want ze houdt van dieren. We realiseren ons dat we met onze zieke ‘luxe’ gezelschapsdieren de dierenarts in dit seizoen zonder oogst, het broodnodige inkomen geven.
Vijf jaar geleden hoefde je niet met een hond of katje aan te komen: ze werden als noodzakelijk kwaad beschouwd en vervangbaar, want er wordt niet gecastreerd en gesteriliseerd. Nu vormt de hond of kat een regelmatig inkomen voor de dierenarts. Buitenlanders en de rijkere Turk hebben steeds meer plezierbeestjes in huis: de nieuwste trend. Er wordt inmiddels duur dieetvoer verkocht en fancy kattenvervoermanden. Ik zag zelfs kattensnoep staan en speciale hondenkluifjes.

Wat een verschil met Nederland met z’n overladen dierenspeciaalzaken en grote hoeveelheden goedverdienende humane dierenartsen, die de honden, katten en cavialeventjes goed weten te rekken.
En wij zijn blij met deze kleine praktijkverschuiving van de onze.

Keesje gezond

Keesje gezond

Keesje ziek in de 'hotdog' (voetenzak)

Keesje ziek in de 'hotdog' (voetenzak)

De ene kunstenaar ging en de andere kwam, met een overlapping van drie dagen.
Lisa MacLean is een maand geweest en Marina Carvalho uit Portugal blijft twee maanden. De beeldhouwer wisselt de fotograaf af.

Het opstarten van een art-residency is niet altijd een eenvoudige klus. Via het aanmeldformulier en de fotodocumentatie kennen we hun oeuvre en de techniek die ze gebruiken. Ook sturen ze een projectplan mee. Over de breedte genomen krijgen we kwalitatieve aanmeldingen en zelden wordt er iemand afgewezen op grond van het werk.
Een belangrijk aspect van het project is de haalbaarheid ervan binnen de context van onze residentie Babayan CultuurHuis. De zelfstandigheid en inventiviteit van de kunstenaar in deze rurale omgeving spelen een belangrijke rol, en hoe hij of zij zich tot het dorp en de Turkse cultuur verhoudt. En dat laatste is ook nog eens omkeerbaar…
‘Community-based art’ is daarmee een belangrijk uitgangspunt voor onze residentie, want elke kunstenaar verhoudt zich tot het dorp met het werk, tenzij iemand een maand lang binnen de dikke muren van ons gebouw blijft.
En daar zitten wij, als art residentie tussen met vertalen, uitleggen en soms bemiddelen.

Vooral de kunstenaars die naarbuiten tredende projecten hebben, meestal in situ kunst van beeldhouwers en installatiemakers, krijgen altijd met het dorp te maken. De mensen zijn nieuwsgierig, maar weten niets van moderne kunst omdat het niet tot hun dagelijkse ‘boeren’ ervaringswereld hoort. Wij leggen dan het een en ander uit.

Marina hakt in hout, het liefst in grote stammen en stronken van dode bomen, nog verankerd in de grond. Ze wekt die bomen weer tot leven door er abstracte vorm aan te geven en het aanbrengen van kleurrijke vlakken. Marina’s website.
Toen ze bij aankomst over haar balkon naar beneden de vallei inkeek, zag ze die enorme en uitnodigende stronk van een al 10 jaar dode populier, wachtend op haar hak- en schilderwerk. Inmiddels is ze aan de slag, omringd door kinderen en videonemende dorpelingen.

Net die dag had ik via de mail gehoord, dat er weer voortgang zat in het op handenstaande ecologische afvalwaterproject in ons dorp. Ibrahimpaşa heeft nog een open rioolsysteem: het afvalwater valt zo de valleien in en vindt zijn weg…
Dit artificiële rietland is een proefproject in Turkije geïnitieerd door het NIHAnkara (Nederlands Instituut voor Hoger Onderwijs in Ankara) in samenwerking met het Babayan CultuurHuis en gesponsord door Coca-Cola en UNDP. Het zou nu al in de uitvoeringsfase moeten zitten, maar papierwerk neemt tijd in Turkije.

De stronk van Marina staat toevallig aan de rand van het land wat aangekocht wordt voor het rietland, dus ze kreeg meteen toestemming om er te werken. Haar eerste hakgeluiden ervoeren wij als het startsein voor het ecologische afvalwaterproject.
En zo vallen de puzzelstukken in elkaar.

Marina Carvalho bij haar stronk, omringd door dorpskinderen

Marina Carvalho bij haar stronk, omringd door dorpskinderen

Marina Carvalho beeldhouwt een boom...

Marina Carvalho beeldhouwt een boom...

Lisa MacLean projecteert haar werk in een grot

Lisa MacLean projecteert haar werk in een grot

Installatie van Lisa MacLean

Installatie van Lisa MacLean