Maandag: Tandırdag

Vanochtend, eind november, zat ik samen met P op deze wonderbaarlijk mooie dag in de warme zon te ontbijten op mijn bovenste terras. Zo rond elf uur, lekker laat en lekker ontspannen. Het seizoen is voorbij dus is er vrije tijd!

Aan het ontbijt op het bovenste terras

Vanaf dat terras heb je een 360 graden panoramisch uitzicht over het dorp.
En wat schetst mijn verbazing? Ik zie uit bijna alle schoorstenen rook komen. Met dit weer? Op dit tijdstip? Terwijl deze dag alleen nog maar warmer zal worden? En terwijl de plattelandsturken zo economisch leven?!

Rokende schoorsteen

Ik moest hier even over nadenken. Blijkbaar is er iets bijzonders aan de hand.
En al snel wist ik het. Klokslag elf uur op maandagmorgen wordt in mijn dorp de Tandıroven gestookt. En dat betekent rook.

De Tandır is een steenoven, die zich in de grond bevindt (oude systeem) of opgemetseld op de grond, in een halfopen ruimte voor het huis. En de vrouwen stoken deze een keer per week en met feestdagen vaker vanwege de te verwachten gasten.

In de oven gaan dunne snel brandende takken van de druiven en andere struiken. Dat geeft een heet vuur. Er moet niet te veel in, want dan wordt de Tandır te heet, maar ook niet te weinig, want dan gaart het eten niet.
Het moet precies goed zijn, op een gasfornuis regelt men dit met knoppen…

Het stoken van de Tandıroven duurt de hele dag. Zodra het vuur uitgebrand is en de oven opgewarmd, wordt de as bij elkaar geveegd op een hoopje in het midden en afgedekt met een metalen plaat. Zo blijft het bergje as warmte uitstralen maar geeft geen vlekken op een eventueel gevallen brood.

Deeg wordt geplakt in een vloertandır

Bolletjes deeg worden tegen de binnenwand van de Tandır gedrukt. Daarna maakt men een gat in het midden van het deeg, om later het vastgebakken broodje van de wand af te kunnen trekken met een stok. Men herhaalt dit bakken drie keer en het levert rond de dertig broden op.

Gebakken Tandırbrood

Het brood wordt met een stok uit een hoge tandıroven gehaald

Er wordt meteen van gegeten met boter, pekmez (druivenstroop) en hete thee.


Na deze baksessie wordt de as opgeruimd en is de bodem van de Tandır weer vlak, zodat voedselpotten stabiel kunnen blijven staan.
De eerder gebruikte en zwartgebakerde potten worden gevuld met soep, verse groenten en vlees. Het gaat om terracotta-gebakken potten die met de hand gemaakt worden in het pottenbakkersdorp Avanos langs de rivier de Kızılırmak (Rode rivier).

De gevulde Tandır wordt afgedekt met een dikke steen en de potten blijven erin staan tot de maaltijd gegeten wordt. Meestal zo rond vijf uur ‘s middags, als de kinderen uit school zijn en de werkers van het land.

Vuur in een hoge Tandır

Zwartgebakerde potten onderin de Tandır

Het Tandıreten wordt overgegoten in een grote schaal waar men zittend op de grond gezamelijk uit eet. Bij een feestelijke gelegenheid eet men van individuele borden.
Samen met het brood eet men ook turşu, een gepikkelde variëteit van stevige groentes, die wij voornamelijk kennen als augurken.

Tandıreten wordt in grote schalen overgegoten

Grote kans dat er een schoteltje of brood vandaag naar ons toekomt. Een Turk deelt altijd en men eet nooit alleen!
Kennen we in de ‘westerse wereld’ dit soort eten tegenwoordig niet als slow-food? Op het Turkse platteland hebben ze fast-food nooit leren kennen.
Gelukkig maar! Ik hoop dat de schoorsteentjes nog lang mogen roken op maandagmorgen: weer of geen weer.

Weer of geen weer

Sneeuw zon sneeuw zon, het weer kan maar niet kiezen vandaag, en dat houdt lekker bezig. Wakker worden met sneeuw geeft een wat bedompte indruk als je gevoel al naar de lente staat, maar wordt weer opgehelderd als even later de zon schijnt en het om je heen gaat druppen dat het een lieve lust is.

De sneeuw verdwijnt ook weer als sneeuw voor de zon, want het is boven nul. En de matjes die we al buiten op de stoelen hadden gelegd moeten worden uitgeschud en opgehangen. Daarna buiten theedrinken in de warme zonnestralen, want de lucht is strakblauw. Even later geen sneeuw meer in het landschap te bekennen.

Echter…
Direkt daarop: wéér sneeuw. Onvoorstelbaar snel zijn er donkere wolken boven het huis samengetrokken en daar begint het weer. Volle vlokken vallen op de uitgehangen stoelzittinkjes. Ook dat houdt snel weer op en schijnt de volle warme zon weer.
Een opeenvolging van weerstypes die je lijken aangeboden door de BVN-wereld-tv weerman (“U weet het beter hoe het weer bij u is, want u woont er…”) om er vast aan te wennen: de zomer komt eraan maar juich vooral niet te vroeg.

Gisteren zei ik tegen Paul: “Ik verwacht de zwaluwen elk moment.” Geen idee of ze door sneeuwweer vliegen, maar als het zover is zal ik het laten weten.
Zo, nu eerst even genieten van een zonsondergang.

Uitzicht met sneeuw

Ons uitzicht met zon